zwyczajne pakista�skie �ycie

o r�nych miejscach "dla kobiet"

asiakusy@NOSPAM.gazeta.pl — Sat, 19 May 2012 16:30:46 +0200

Bywam ostatnio do�� cz�sto w beauty parlourach . Chc� znale�� jaki� 1. w miar� czysty 2. nie na drugim ko�cu �wiata 3. �eby cena za na�o�enie farby na w�osy nie zaczyna�a si� od 15 tys. rupii (ok. 500 z� za w�osy do ramion, od takiego miejsca niestety zacz�am). Zacz�am te� prywatny przegl�d coaching centres , bo mnie od do�� dawna intryguj� - co si� tam robi, kto tam przychodzi, kto uczy, czego, o czym si� gada "przy okazji" i w og�le jak takie centrum wygl�da. Zreszt� to "gadanie przy okazji" i wszystko, co si� dzieje opr�cz zabieg�w, jest ciekawe te� w salonach pi�kno�ci, nie mniej ni� sama pi�kno��.�

No i do�wiadczenie jest ciekawe.�Przy okazji�i paznokcie cz�owiek sobie zrobi, i maseczk� po�o�y tu i �wdzie, wynitkuje si�, nape�ni �wie�ymi pomys�ami kulinarnymi. Dopie�ci si� ;) zbli�y si� do tej kwintesencji kobieco�ci, jak� jest wypiel�gnowana kr�lowa domowego ogniska ;)�

Taaa ... wynitkowanie to w tej sferze nie wszystko...�

Kto wie, czy nie trafi� po tych poszukiwaniach na dwumiesi�czny kurs jakiego� kobiecego zaj�cia w rodzaju projektowanie tkanin, gotowanie w stylu gud�arati, wschodni makija� �lubny, robienie bi�uterii, wyszywanie lusterkami albo haft karczob i zardozi.�

Ale by by�o ;) Ale mo�e nie trafi�.�

Na razie trafi�am na jednodniowy kurs gotowania w o�rodku Rangoonwala - mi�ym i ze wszech miar pozytywnym miejscu (http://www.rcc.com.pk/ , w o�rodku jest te� m.in. biblioteka i izba przyj�� dla matek i dzieci). Kurs prowadzi�a Naushaba Ahmed, okre�laj�ca si� jako� s�ynna kulinarna artystka tv and radio� a zarazem cooking expert. W ci�gu trzech godzin wraz ze swoimi pomocnicami przygotowa�y ca�� kolacj� - kurczaka na trzy sposoby, sos peri-peri (pono� taki jak jaki� butelkowy marki Nando s), ry� i ciasto kawowe. Artystka jest starsz� pani� z brzuszkiem. Na szalwar kamizie mia�a fartuch w czerwono-granatowe paseczki. Prowadzi te zaj�cia chyba rutynowo, sprawia�a wra�enie osoby nieco znudzonej. Mam cztery kursy na weekend - m�wi�a. Na ten, na kt�rym by�am, przysz�o 27 dziewczyn. Zasiad�y�my na krzese�kach w kuchnio-auli na drugim pi�trze. Pomocnica w fartuszku rozda�a nam kser�wki z przepisami.�

Wszystko, co si� dzia�o w kuchni, sprawia�o wra�enie kompletnego chaosu, b��kaj�cych si� bez celu pomocnic, kt�re niby nic nie robi�y, gadaj�cej co� tam od niechcenia�i kroj�cej jakiego� pomidorka artystki, wydawa�o si�, �e nic nie jest po kolei, pisak nie pisa�, ry� si� przypala�, �mietana zamiast w bit� �mietan� zmieni�a si� w mas�o itd. - ale wszystko pod koniec okaza�o si� �wietnie zgrane i gotowe na czas. Dziewcz�ta robi�y gotowym daniom zdj�cia swoimi ipadami (????). Pomocnica wyda�a po talerzyku na par� i po �y�eczce na osob�, wi�c �mog�y�my te� spr�bowa� efekt�w, kt�re by�y ca�kiem jadalne.�

Aha, i dosta�am w nagrod� specjalny certyfikat oraz pr�bk� wybielaj�cego balsamu tybeta�skiego.�

I - pod o�rodkiem Rangoonwala mo�na kupi� kukurydz� i czan� pra�one na w�glach.�

...�

Co tam jeszcze u nas.�

Sp�dzielnia mieszkaniowa przesta�a p�aci� dozorcom i rodzinie zbieraj�cej �mieci. Nikt nas ju� zatem nie strze�e, a za zabranie �mieci musimy p�aci� osobno. Czasem po prostu toniemy w �mieciach.�

Chodzimy z dzie�mi poi� koty, schowane pod samochodami.�

Wczoraj wieczorem na podw�rku by�a strzelanina. Trwa�a d�ugo, ale nie ma o niej wie�ci w �adnych mediach, wi�c mo�e strzelcy byli byle jacy na szcz�cie.

No i byli�my na dniu muze�w. Ale o tym ju� osobno napisz�.�

Allamijasajirakebas !

asiakusy@NOSPAM.gazeta.pl — Fri, 18 May 2012 09:21:27 +0200

... a nasza masi na wszystko, co m�wi� o kimkolwiek z mojej rodziny (np. odpowiadam na pytanie: czy twoi rodzice �yj�? czy masz rodze�stwo?) - m�wi co�, co brzmi: Allamijasajirakhebas, ale tak naprawd� to jest Allah Mian sahi rakhein, bas (niech Pan B�g go utrzymuje w dobrym stanie, i to wystarczy - w topornym t�umaczeniu).�

albo m�wi to nawet ot tak sobie, gdy Micha� lata za ni� z jej klapkami i wo�a: idziemy! idziemy!�

Dowiedzia�am si� przy okazji, �e o ten zwrot -� Allah Mian �( Mian znaczy te� "pan"- w sensie feudalnym, sardar na przyk�ad albo taki polski pan, kt�ry mia� dw�r, wsie i czworaki dla s�u�by, albo te� m�� ;) ), czyli o dodawanie czegokolwiek do imienia Boga - te� mo�na si� spiera�.�

Jest jeszcze inny zwrot:� Allah Talah.�

A dzi� - w�a�nie ju� zaraz - idziemy na Dzie� Muze�w w Zmieniaj�cym Si� Swiecie.�

�

Happy Mother's Day :o) z apdejtem

asiakusy@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 13 May 2012 07:53:38 +0200

... a dzi� w Pakistanie chyba �wi�tuje si� Dzie� Matki. Je�li ju� kto� �wi�tuje (bo �wi�ta matek, ojc�w, dziadk�w, kobiet i dzieci s� tu cz�sto powodem do �art�w i refleksji nad upadkiem warto�ci rodzinnych na Zachodzie), to dzisiaj.�

W ka�dym razie, w�a�nie m�j m�� odebra� sms z tej okazji wys�any z nieznanego numeru:�

�

HAPPY MOTHER'S DAY.�You r a great mother by all respect. U are loving, kind, polite, crougious, labourious, talented, brave, protector, friendly, solicitor, sensitive, well mannered, well cultured, civilised, pious, perfect, energizer, benefactor, observer, religious, smart and most beautiful mother in this world. I LOVE YOU MOM.�

�

...�

apdejt wieczorny:�

Goa�scy katolicy jak najbardziej obchodz� Dzie� Matki. Przynajmniej oficjalnie. Mamy zosta�y wywo�ane do o�tarza, pob�ogos�awione, obdarowane ka�da po r�yczce i ma�ym bia�ym kwiatku, oraz wys�ucha�y peanu na swoj� cze��, w kt�rym rozszyfrowane zosta�y poszczeg�lne literki w s�owie MOTHER (nie pami�tam ca�o�ci, ale T poeta skojarzy� ze s�owem TEARS). I dowiedzia�y si�, �e s� godne najwi�kszej czci i maj� wielk� moc.�

Czasem na tych goa�skich mszach czuj� si� jak ostatnia sierota w tym swoim szalwar kamizie z wielk� dupatt�. Dupatta wychodzi tu z mody wyra�nie. Nosi si� teraz na przyk�ad sukienki pin-up. A niedawno sta�am obok dziewczyn w spodniach rurkach i obcis�ych koszulkach z dekoltami do po�owy plec�w, i ch�opc�w w boj�wkach i z dredami do ramion.�

�

prawdziwy mast

asiakusy@NOSPAM.gazeta.pl — Thu, 10 May 2012 15:47:56 +0200

Mam go �- nareszcie! Ju� od wielu os�b s�ysza�am, �e�by� wspania�y i �e warto po niego si�gn��. Ba, �e trzeba. Ze to jeden z tych po�udniowoazjatyckich mast�w ( it s a must ), bez kt�rych nie b�dzie si� mia�o poj�cia o �yciu tutaj. Te� - �e kontrowersyjny. D�ugo uwa�any za kogo�, do kogo wstyd si� przyznawa�: zupe�nie nie paki. Pornografia, alkoholizm, brud. Gdyby chocia� pisa� po angielsku. Ale w urdu!!! Tym urdu, w kt�rym nie m�wi si� "pupa", ani "pier�", bo to nieprzyzwoite!�

Nareszcie, bo nie by�o tak �atwo kupi� jego t�umaczenie na angielski, cho� ukaza�o si� ju� kilka zbior�w opowiada� w przek�adzie. I s� w ksi�garniach. Widzia�am raz w Park Towers, jednak cena zbioru podczas tamtej wizyty mnie przeros�a. Wreszcie kolega si� nade mn� ulitowa� i po�yczy�.�

Zbi�r, kt�ry mam przed sob�, nazywa si� skromnie: Selected stories. W przek�adzie Aatisha Taseera.

Inne wydane przek�ady angielskie to m.in.� Naked Voices �czy Bitter Fruit.

Pami�tacie Opowiadania odeskie Babla? Benia Krzyk , czy Lubka Kozak?

Nie wiem, czy Hasan Saadat Manto - bo o niego chodzi - by� cz�owiekiem podobnym do Izaaka Babla. W og�le ma�o o nim wiem. Opr�cz tego, �e przyjecha� do Pakistanu z Bombaju po partycji, �e rozpi� si� i zmar� w wieku 44 lat. Wiele os�b m�wi, �e to "partycja go zabi�a".�

Kocham opowiadania Babla.�I pokocha�am Manto od pierwszego opowiadania, kt�re przeczyta�am: Dziesi�� rupii.�

To by�o moje pierwsze skojarzenie: on jest jak Babel. Inny, oczywi�cie. Ale taki. Taki, �e dech zapiera. Ani s�owa za du�o. Pisze bardzo prosto i bardzo prawdziwie. Tak, �e mu si� wierzy, bo on to wszystko prze�y�. To znaczy - odczu�. Inaczej by� nie mog�o. I wydaje si�, �e to najprostsze na �wiecie - tak pisa�.

M�g�bym napisa� opowiadanie o praniu, a zad�wi�czy jak proza Juliusza Cezara - powiedzia� kiedy� Babel.�

Pierwszy raz pop�aka�am si� nad tym, �e nie znam urdu i nie przeczytam orygina�u. Orygina�y s� zawsze lepsze. Mog� sobie tylko wyobra�a�, jak jest wstrz�saj�cy i jak mo�e zmieni� �ycie tego, kto czyta. Nie mog� przesta� o tych opowiadaniach my�le�.

Nie s� o praniu - mo�e niekt�re mog� si� takie wydawa�. Wycinki z �ycia, obrazki, chwile, zdarzenia, opisane przez kogo�, kto jest niezwykle wra�liwy na szczeg�y, wyczuwa najmniejszy fa�sz i dostrzega pi�kno tam, gdzie wydaje si� najg��biej ukryte.�

Wszyscy, kt�rzy s� ciekawi, jak to tutaj jest - by� kobiet�, by� samotn� kobiet� ( opowiadanie� Licence o m�odej wdowie, kt�ra chce zajmowa� si� tym samym, co jej m�� - prowadzi� tong�), urodzi� si� w biednej rodzinie zajmuj�cej si� prostytucj� w Bombaju ( Dziesi�� rupii ), nie mie� dziecka ( Mice of Shah Doulah) , jak si� �yje, jak wygl�da mi�o�� i seks ( Smell, Blouse) , jak wygl�da�a z perspektywy zwyk�ego cz�owieka partycja i w jakich sytuacjach postawi�a mocno zwi�zanych ze sob� ludzi ( Ram Khilavan, Khol Do ), albo po prostu - czego oni si� boj�, czym si� wzruszaj�. z czym zmagaj�, albo zmagali - powinni szuka� odpowiedzi w�a�nie w opowiadaniach Hasana Manto. I ja te�. Bardzo du�o przede mn�.

Teraz du�o si� o nim w Pakistanie pisze, bo w tym roku - jutro - przypada stulecie jego urodzin. Czytam wi�c okoliczno�ciowe numery czasopism. I dowiaduj� si� du�o. Im wi�cej, tym bardziej go lubi�. No nie mo�na nie lubi� kogo�, kto t�umaczy� innemu pisarzowi, zgorszonemu szczeg�owo�ci� opisu w opowiadaniu Maupassanta - i powo�uj�cemu si� na autorytet To�stoja, kt�remu ten opis pono� r�wnie� si� nie podoba�: �Zeby pisa� o kobiecie, musisz sta� si� kobiet�. By�e� chocia� raz kobiet�, gdy tworzy�e�? Czy kto� ci kiedykolwiek dokucza� tak, jak m�czyzna potrafi dokucza� kobiecie? Czy nieznajomy k�ad� r�k� na twoim ciele? (...) My�lisz, �e To�stoj, pisz�c o bosych stopach Anny Kareniny, nie czu� si� tak, jak Maupassant opisuj�c krople wody na ciele swojej k�pi�cej si� bohaterki?�

Zrozumie� Azj� (kopiuj-wklej, ale warto :) )

asiakusy@NOSPAM.gazeta.pl — Mon, 7 May 2012 09:15:19 +0200

Na stronie Laboratorium Wi�zi �znalaz�am relacj� z dyskusji zamieszczonej w "Wi�zi" pod wiele obiecuj�cym (i �mia�ym) tytu�em Zrozumie� Azj�.�

http://laboratorium.wiez.pl/teksty.php?zrozumiec_azje

Dyskusja toczy�a si� wprawdzie dawno temu (w 2000 r.), ale a� tak wiele si� przez te 12 lat chyba nie zmieni�o. Chocia� mo�e? Wszak to by�o "przed 11 wrze�nia".�

Rozmawiali ludzie, kt�rzy z Azj� zjedli beczk� soli, mo�na powiedzie� - Krzysztof Gawlikowski, Maria Krzysztof Byrski, Stanis�aw Zapa�nik, Henryk Lipszyc (ten ostatni m�wi� g��wnie o Japonii).�

Umieszczam kilka fragment�w, nad kt�rymi mog� sobie porozwa�a� - podyskutowa� - pozgadza� si�, albo nie.�

Krzysztof Gawlikowski o skomplikowaniu Azji Po�udniowo-Wschodniej:�

...jest chyba najbardziej skomplikowanym regionem �wiata, poczynaj�c od tego, �e jest tam� circa� 5 tysi�cy j�zyk�w, czyli po�owa wszystkich j�zyk�w globu, oraz wszystkie �wiatowe religie. Tam w�a�nie mo�na zaobserwowa� szczeg�lne nak�adanie si� r�nych wp�yw�w pobliskich cywilizacji — indyjskiej, chi�skiej, muzu�ma�skiej — na pewien substrat miejscowy. Ten jednak wci�� pozostaje �ywotny i�jest wci�� bardziej widoczny we wszystkich niemal krajach regionu. (strona 4)...

Stanis�aw Zapa�nik (znowu te czcionki!)

o buddyzmie, czyli o czym� zupe�nie innym ni� to, co mam na co dzie�:

� Nie pami�tam, �ebym gdziekolwiek — mimo, �e aktywnie uczestniczy�em w�r�nych inicjatywach spo�ecznych, zwi�zanych z�buddyzmem, nie b�d�c samemu buddyst� — spotka� si� z�pytaniem o�swoj� religi�. Te sprawy zupe�nie nie obchodzi�y ludzi, z�kt�rymi obcowa�em.

i o czym� bli�szym - islamie w Azji Centralnej:�

Nie mog� te� nie zauwa�y�, �e do islamu w�Azji Centralnej do tego stopnia przenikn�y tre�ci poga�skie, �e w�zasadzie islam ten stopi� si� z�wcze�niejszymi kulturami rodowymi, czy z�szamanizmem. W�tej chwili nawet odrodzenie religijne polega tam g��wnie na si�ganiu przede wszystkim po te tradycje islamu, kt�re w�istocie pochodz� z�wierze� i�kult�w poga�skich. Zastanawiaj�c si� nad tymi wszystkimi osobliwo�ciami, musia�em sobie wielokrotnie stawia� pytanie: czy w�kulturach Azji Wschodniej istniej� uniwersalne zasady moralne, czy te� po prostu tylko moralno�� sytuacyjna?

Maria Krzysztof Byrski o warto�ciach uniwersalnych:�

� Niew�tpliwie cywilizacja indyjska, skoro ju� si� o�mieli�em u�y� tego okre�lenia, ma takie powszechniki — nazywaj� si� one� sadharanadharma �i�s� to powszechniki typu „nie zabijaj”, „nie kradnij”, kt�re w�kategoriach og�lnych obowi�zuj� wszystkich i�zawsze, natomiast krzy�uj� si� z�systemem warto�ci czy etyk� czasu i�miejsca. Te ostatnie czynniki s� bardzo wa�ne w�regulowaniu czy ustalaniu norm post�powania. Zaryzykowa�bym wr�cz tez�, �e dekadencja cywilizacji hinduskiej, kt�ra umo�liwi�a ekspansj� muzu�ma�sk�, wynika�a z�doktrynerstwa w�odniesieniu do tradycyjnego systemu warto�ci. Uwa�am na przyk�ad, �e zar�wno hinduskie rycerstwo, jak i�bramini, czyli sfera �wczesnej „inteligencji”, traktowali skrajnie dos�ownie system warto�ci, zwi�zany z�ich okre�lon� rol� w�spo�ecze�stwie. Przy czym zupe�nie ignorowano t� cz�� tego systemu normatywnego, kt�ra nazywa si� apaddharma, to znaczy moralno�� w�sytuacjach wyj�tkowych. Bywa�o �e rycerz, ranny na polu bitwy i�gin�cy z�pragnienia, wiedz�c �e nie powinien przyjmowa� wody z�r�k niedotykalnego, odmawia� jej przyj�cia, poniewa� traktowa� t� norm� jako absolutnie bezwzgl�dny zakaz. Tymczasem szczeg�lna sytuacja, w�jakiej si� znalaz�, zezwala�a na to. Normy etyczne, je�li chodzi o�hinduizm, cho� bardzo klarowne — s� �amane r�wnie nami�tnie, jak nasze. Ale to ju� jest praktyka.

Krzysztof Gawlikowski o warto�ciach uniwersalnych u nas :�

Koncepcja norm uniwersalnych wywodzi si� z�dziesi�ciorga przykaza�, z�koncepcji, �e oto nad ca�� przeogromn� ludzko�ci� jest B�g-Stw�rca i��e ta ludzko�� z�o�ona jest z�takich samych jednostek ; zar�wno kr�l Herod, jak i�najmarniejszy �ebrak na ulicy maj� tak� sam� dusz� nie�mierteln�, dan� im od Boga. Bo na tym polega nasza koncepcja jednostki, stworzonej „na obraz i�podobie�stwo Bo�e” i�z elementem bosko�ci w�ka�dym z�nas. I�w�ramach tego paradygmatu g�ry Synaj koncepcja warto�ci i�norm uniwersalnych doskonale si� mie�ci. (strona 6)�

i u nich �(m�wi o Azji Wschodniej, ale wydaje mi si�, �e ta hierarchia byt�w nie tylko jej dotyczy):�

Ot� w�Azji Wschodniej, na gruncie cywilizacji konfucja�sko-buddyjskiej, ten paradygmat nie funkcjonuje, poniewa� przyjmuje si�, �e mamy do czynienia z�ca�� hierarchi� byt�w. Pozycja ka�dej jednostki jest odmienna, ze wzgl�du na ow� hierarchiczn� struktur�: kto� jest starszym bratem, a�kto� m�odszym, kto� jest stryjem, a�kto� pociotkiem i�tak dalej. Mamy zatem fundamentalne za�o�enie, i� ludzie nie s� r�wni i�nale�� do szerszej hierarchii istot. Dla Chi�czyka wi�c pytanie o�og�lnoludzkie warto�ci jest do pewnego stopnia absurdalne, podobnie jak dla pan�w pytanie o�warto�ci uniwersalne dla ludzi, g�si, tygrys�w i�piesk�w domowych. Pami�tajmy przecie�, �e tam przyjmowana jest do�� szeroko koncepcja reinkarnacji w�ramach ca�ego �wiata zwierz�cego, ludzie nie s� ode� oddzieleni przepa�ci�, jak w cywilizacji chrze�cija�skiego Zachodu. (str. 7)

Stanis�aw Zapa�nik �o godno�ci:

Kiedy Europejczyk m�wi o�godno�ci, ma na my�li niezbywaln� warto��, przypisywan� jednostce ludzkiej bez wzgl�du na to, kim jest. Ot� takiej warto�ci nie ma, jak s�dz�, w�Azji, przynajmniej w�tym kr�gu kulturowym, kt�ry pozna�em. Nie ma, poniewa� nie ma tam po prostu czego� takiego, jak wyobra�enie istoty cz�owiecze�stwa, zwi�zanego z�poj�ciem analogicznym do chrze�cija�skiego poj�cia duszy, czy nowo�ytnej idei natury ludzkiej, kt�re w�naszej kulturze jest podstaw� uprawnie� jednostki do oczekiwania w�ka�dej sytuacji szacunku od innych.

A na koniec - Krzysztof Gawlikowski - o azjatyckim u�miechu:�

Cudzoziemcowi, Europejczykowi lub Amerykaninowi, z�regu�y si� przytakuje, zgodnie z�tamtejszymi wymogami grzeczno�ci.�

�

feedjitowe odkrycia

asiakusy@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 6 May 2012 05:16:51 +0200

Mam z boku blogowej strony co�, co si� nazywa feedjit.�

Czasem tam zagl�dam. I dowiaduj� si�, �e kto� trafi��na m�j blog wpisuj�c w gugla na przyk�ad:�

czerwone rajstopy�

wiadra z prl-u�

pakista�ski seks�

odcinanie g�owy�

zarzynanie kozy�

karachi pakistan czy to bezpieczne miejsce�

dziwka folklor�

apdejt: bia�e robaki w jelitach karpia�

nie wchodzi si� do zakonu ze swoj� regu��

dobra �ona m�a korona�

zwyczaj chodzenia z koz��

�

:o) �

ajajajajaj - jak by powiedzia� Krecik, bohater ostatnich miesi�cy�

(chocia� teraz s� te� inni bohaterowie: np. � Wilk i Zaj�c , no nie taki , nie, gdzie mu tam do Krecika... - ale te� ma momenty...poza tym w jednym odcinku s�ycha� pie�� o Milionie A�ych Roz , w innym Piesniary Kasi� Ja� kaniuszynu �w innym po prostu r�ne ludowe pienia, hopaki i lezginki, wi�c przyjemno�ci zupe�nie innego rodzaju - i oczywi�cie Fasolki, i oczywi�cie Og�rek...�)

niezbadane s� wyroki gugla!

o tym, jak nic si� nie dzieje :)

asiakusy@NOSPAM.gazeta.pl — Thu, 3 May 2012 14:36:08 +0200

Zastanawiam si�, o czym pisa� na blogu, skoro nigdzie nie wychodzimy i nic si� nie dzieje. Dni p�yn� swoim upalnym rytmem. Tygodnie - swoim.�

Opowiedzie� jeszcze o r�nych znanych mi miejscach w Karaczi? O Sindh i ludziach Sindhi? Doko�czy� o podr�y na p�noc? O ksi��kach, kt�re czytam na wyrywki przy karmieniu? A mo�e o r�nych sesjach z zimowego festiwalu literatury, o kt�rym w�a�ciwie nie wspomina�am, a nie do��, �e na nim by�am, to jeszcze pakista�ska prawie- Viva �(a mo�e Zycie na gor�co? ) zrobi�a mi z ukrycia zdj�cie, co gorsza sporych rozmiar�w i umie�ci�a na swoich �amach z komentarzem jak to przyjemnie widzie� gori w desi gear �i w ten spos�b mog�am przez chwil� poczu� si� celebrytk�? ;). Bo o tym fakcie poinformowa� mojego m�a nasz znajomy, kt�remu to pismo wpad�o w r�ce. Mog�abym te� na chudoj koniec �wej�� w g��b siebie i zdawa� relacj� z jak�e zmiennych stan�w mojej duszy ;P Albo, kobiecym obyczajem napisa� o dzieciach :)�Bo nie tylko Micha� jest w moim �yciu. Ale te� bli�niaki po bracie.�I one s� dla mnie du�ym wyzwaniem.��

Aha, ale a propos tych upalnych rytm�w dnia, chcia�am koniecznie napisa� o paharach.�

Na poranek m�wi si� u nas w domu albo zwyczajnie subha (rano), albo� pehla (pierwszy) peher . Na popo�udnie -� do pahar ( albo peher) ke bad . Ke bad znaczy "po", do - dwa, ale co to jest� peher?

No i okazuje si�, �e doba dzieli si� tutaj na pehery - trzygodzinne mniej wi�cej odcinki. Jest ich osiem, a zaczyna si� liczy� od 6 rano.�

Na popo�udnie m�wi si� seh peher (trzeci), na wiecz�r - shaam , cho� u nas w domu du�o cz�ciej jednak po prostu maghrib ka waqt (czas modlitwy maghrib ). Czas po maghribie jest chyba szczeg�lny - zapala si� wsz�dzie w domu �wiat�a, zas�ania okna i zamyka drzwi - ale nie tylko to. Niekt�rzy uwa�aj�, �e po maghribie nie wolno obcina� paznokci, �e nie powinno si� wychodzi� - szczeg�lnie dzieci, nie wolno te� stawa� pod drzewami. To wszystko chyba ze wzgl�du na d�ina, kt�ry wtedy mo�e wej�� w cz�owieka. Poza tym nie powinno si� te� wtedy je��, tylko biec na modlitw�, bo czas mi�dzy maghribem a ostatnim azanem dnia (na wieczorn� modlitw� isha) jest bardzo kr�tki.�

A poza tym starym podzia�em czasu i religijnym podzia�em czasu dob� reguluje nam te� dostawca energii elektrycznej - od 12 do 14 nie ma, od 17 do 19 nie ma, od 22.30 do 24.30 nie ma.�

�

z cyklu PTTK: muzeum Lok Virsa 1

asiakusy@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 1 May 2012 17:38:46 +0200

Jako� odbieg�am od wspominkowych wra�e� z wycieczki na p�noc.�

Kiedy to by�o. Czy to w og�le by�o ;)

W Islamabadzie odwiedzili�my muzeum etnograficzne Lok Virsa.

Jego wn�trza strzeg� nie do��, �e brodaci nieprzejednani stra�nicy, to jeszcze liczne piszcz�ce bramki. Czyli normalnie ;). Nie wolno robi� w �rodku zdj��. Nawet kom�rk�. Aparaty fotograficzne w�druj� do depozytu. Dotyka� czegokolwiek te� - oczywi�cie! - nie wolno. Wolno za to i�� w kierunku wyznaczonym przez strza�ki i ogl�da� eksponaty: pi�knie wyszywane tkaniny, stare naczynia, zastyg�e sceny z �ycia, np. z pusztu�skiego parkingu dla ci�ar�wek czy wesela. Drog� umilaj� fragmenty wyst�p�w muzyk�w tradycyjnych, puszczane z kilku telewizork�w umieszczonych dyskretnie pomi�dzy eksponatami.�

Jest na co popatrze�, to fakt.�

Ale nic nie poradz�, �e zawsze chc� podotyka� i w og�le prze�ama� te srogie muzealne normy. W Lok Virsie tak samo: od razu zacz�am chcie� si� ubra� w te stroje, za�o�y� te gigantyczne kolczyki i sprawdzi�, czy mi si� ucho nie urwie, zrobi� i wypi� tak�herbat�, poje�dzi� je�li nie ci�ar�wk�, to udekorowan� riksz�, co� zata�czy�, jako� si� w tym �wiecie przynajmniej rozgo�ci� i poczu� wygodnie. Pos�ucha� opowie�ci pani, kt�ra wymalowa�a niejedn� pann� m�od� czy kierowcy, kt�ry zje�dzi� ca�y Pakistan. Obejrze� stare zdj�cia.�

No ale nie zawsze si� tak da. W szpitalu si� te� jest to ryzykowne. Albo w urz�dzie skarbowym. To niby czemu w muzeum ma nagle by� inaczej.

Przypomnia�y mi si� s�owa Jamesa Clifforda z eseju o kolekcjonowaniu w K�opotach z kultur� : Nie zbli�aj si� do tych przedmiot�w inaczej ni� do osobliwo�ci wywo�uj�cych chichoty, sztuki budz�cej podziw albo dowodu s�u��cego naukowemu poznaniu�(J. Clifford, s. 234)

W muzeach, pokazuj�cych sztuk�, jako� jeszcze znosz� t� dominacj� oka-wzroku-wizualno�ci. Ale w muzeach etnograficznych bardzo mnie to odstr�cza. Chyba dlatego, �e wystawy dotycz� �ycia innych ludzi - zwykle oddalonych w czasie albo w przestrzeni. Ponuro dzia�a na mnie �wiadomo��, �e ogl�dam co�, co �y�o razem z kim�. By�o dla niego wa�ne.Teraz umar�o i sta�o si� cz�ci� kolekcji. Chocia� wiem, �e upraszczam, to zaczynam snu� smutne my�li o wk�adaniu innych ludzi w szufladki, przygl�daniu si� im jak dziwowiskom, robieniu z nich przedmiot�w, zabieraniu im g�osu. Nie pocieszaj� mnie nawet inne my�li: �e gdyby tego nie zabra�, to �lad by po tym nie pozosta�, �e wcale nie zawsze w obecno�ci tego przedmiotu w muzeum kryje si� przemoc. Ze tyle nowego mog� si� dowiedzie�, �e dziedzictwo, �e �wiadomo�� historii, �e dla kogo� te� �r�d�o dumy, a ja mog� podziwia� pi�kno, r�norodno��, my�l i Cz�owieka. A poza tym - przecie� teraz du�o si� zmienia, bo wielu osobom ju� od ca�kiem dawna takie "tradycyjne" muzeum si� nie podoba. Zast�py uczonych i pracownik�w muze�w rozmy�laj� nad tym, jak mo�na to podej�cie zmieni� - i zmieniaj� je (cho�by tu:�http://onmuseums.com/ideas/themes/).�

W ka�dym razie, zamiast si� cieszy�, jakie to wszystko pi�kne, kolorowe i fajne, to zaczynam skr�ca� w t� stron� i wychodz� raczej przyt�oczona. W Lok Virsie na dodatek przechodzi si� przez archiwum i najch�tniej bym tam w�a�nie zosta�a na kilka tygodni - a nie mog�am. I ta masa ksi��ek tylko w urdu :( Wi�c ju� w og�le ;)

Do woli mo�na fotografowa� to, co na zewn�trz. A wi�c:

jeden ze sztandarowych znak�w rozpoznawczych Pakistanu:�

�... oczywi�cie tonga - czyli inny z takich znak�w-symboli ;) :�

�

sklepik w stylu, nie wesz�am z obawy przed dynamik� Micha�a, kt�ra by tam wszystko zmiot�a:�

�wn�trze innego, mega-super-hiper- orientalne:

�

Tw�rcy muzeum upodobali sobie wyra�nie motyw konia:�

�

cdn.�

aloo ki bhujia czyli zabawa w prawie Pollyann� ;)

asiakusy@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 1 May 2012 15:15:05 +0200

W ka�dej czarnej d...�nie�atwej sytuacji mo�na spr�bowa� doszuka� si� jakich� plus�w. A przynajmniej sprawdzi�, czy s�. A nu�. Taka zabawa ;)�

Swietn� okazj� do tej�e zabawy jest dla mnie na przyk�ad mieszkanie z te�ciow�. Jednym z tych pollyannowskich plus�w jest, �e mog� pozna� biharsko-pakista�skie gotowanie w jej wydaniu. Wydaje mi si�, �e serwowane przez te�ciow� potrawy s� mocno osadzone w tradycji. S� te� na og� smaczne - cho� sporo z nich trudno nazwa� lekkimi, g��wnie ze wzgl�du na sma�enie cebuli prawie na czarno, ilo�� czerwonego czili oraz - szczeg�lnie :( - kilkakrotne u�ywanie do sma�enia tego samego oleju.�

Ale nie wszystkie maj� te minusy. Na przyk�ad jej khiczri, daale czy niekt�re salany s� �wietne i bardzo wywa�one w smaku.�

Jednym z ulubionych przez te�ciow� zestaw�w obiadowych jest ry�, dal i ziemniaki - aloo ki bhujia. Bhud�ia z kartofla. Czyli ziemniaki z cebul� i przyprawami.�

Trzeba obra� ziemniaki, pokroi� je na p�, na p� i w poprzek w cienkie plasterki. Umy�. Pokroi� cienko jedn� cebulk� (czerwon�, najbardziej rozpowszechnion�). Wla� olej do solidnego gara, my robimy to w karahi. Rozgrza�. Wrzuci� cebulk�, 2-3 czerwone chili pokruszone, �y�eczk� kuminu, mo�na czarnuszk�. Poczeka� a� cebula si� zez�oci. Wrzuci� ziemniaki. Miesza�, miesza�, miesza�, a� troch� si� podsma��. Doda� zielone czili drobno pokrajane, s�l, wla� troch� wody, przykry� i dusi� do mi�kko�ci. Podawa�, gdy troch� ostygnie.�

wpis urodzinowo-jubileuszowy

asiakusy@NOSPAM.gazeta.pl — Mon, 30 Apr 2012 08:42:44 +0200

A w pi�tek wieczorem poszli�my na urodziny Jej Kr�lewskiej Mo�ci El�biety II. I na jej Diamentowy Jubileusz.�

Deputy High Commission (czyli, o ile si� nie myl�, odpowiednik konsulatu w krajach nale��cych do Wsp�lnoty Narod�w -� Commonwealth) zastrzeg�a, �e go�cie maj� przyj�� bez dzieci. Wi�c zostawili�my Micha�a w domu.�

Wi�c co 10 minut prze�ywa�am wizje, �e M. np. robi kup�, a ca�a rodzina zaczyna go przewija�. Albo �e skacze po ��ku i zlatuje na kamienn� pod�og� (ju� tak niedawno zlecia�). Albo �e dostaje do zabawy lekarstwa dziadzia (ju� tak niedawno dosta� :/�- pastylki, kt�rymi �wietnie mo�na by�o pstryka�).�

Ale poza tym - �wietna sprawa, takie kilka godzin tylko razem :)�

I �e mo�na w ci�gu kilku godzin by� w tak r�nych �wiatach. Niekt�rzy m�wi�, �e w Karaczi co cztery kilometry to inny �wiat. A wi�c mo�na wyjecha� z domu (�wiat 1), min�� rozmaite mniej ub bardziej szemrane dzielnice, w kt�rych dziej� si� teraz niedobre rzeczy delikatnie m�wi�c (�wiat 2, kt�ry mo�na rozbi� na setki mniejszych) i znale�� si� w ko�cu w mi�kkich murawach, w�r�d eleganckich m�czyzn i kobiet, s�cz�cych alkohole roznoszone przez kelner�w i zagryzaj�cych je pieczarkami w panierce. Spogl�da� na portret kr�lowej g�ruj�cy nad otoczeniem , na Jej tort urodzinowy, s�ucha� hymn�w� Commonwealth�i Pakistanu - zagranych oczywi�cie przez orkiestr� w bieli, a po nich mowy Deputy High Commissionera. Obserwowa� lekkie (albo i nie lekkie) znudzenie towarzystwa, a potem nawi�zywanie znajomo�ci, wymienianie si� wizyt�wkami, entuzjastyczne powitania, wsp�lne fotografie pod portretem kr�lowej, itd. - przy akompaniamencie sonat Beethovena i mazurk�w Szopena. Pianisty ma�o kto s�ucha�, ale mnie ta muzyka na �ywo bardzo uradowa�a.�

A potem wr�ci� do tych innych �wiat�w, w kt�rych nie ma �adnej kr�lowej, za to dzieci s� widziane w im wi�kszej ilo�ci tym lepiej, nosi si� i je zupe�nie co innego, je�dzi si� czym innym, co innego si� s�yszy, co innego si� kupuje, inaczej sp�dza si� czas. I snu� refleksje, co bym my�la�a i pisa�a o Pakistanie, gdybym trafi�a np. do rodziny, dla kt�rej takie spotkania jak urodziny kr�lowej to codzienno��?

Wr�cili�my, zastali�my dziecko w bardzo dobrym stanie i szampa�skim humorze, tylko przebrane nieco dziwnie :)�